Dünya genelinde 350 milyon kişiyi etkileyen astım hastalığına dikkat çekmek amacıyla her yıl Mayıs ayının ilk Salı günü kutlanan Dünya Astım Günü, bu yıl “Astımda inhaler tedavi: Ne kadar doğru o kadar etkili” temasıyla farkındalık yaratıyor.
Astım hastalığına karşı farkındalık ve doğru tedavi uygulamalarının önemi, her yıl Mayıs ayının ilk Salı günü kutlanan Dünya Astım Günü ile bir kez daha gündeme taşınıyor. Bu yılın teması: “Astımda inhaler tedavi: Ne kadar doğru o kadar etkili.”
Dünya genelinde yaklaşık 350 milyon kişiyi etkileyen astım hastalığı, her yıl 400 binden fazla kişinin hayatını kaybetmesine neden oluyor. Türkiye’de ise Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2023 yılı verilerine göre, her 1000 ölümden yaklaşık 3’ü astıma bağlı olarak gerçekleşiyor.
Uzmanlar, astımın mikrobik olmayan bir tür iltihap sonucu hava yollarında daralmaya yol açtığını belirtiyor. Göğüste sıkışma hissi, tekrarlayan öksürük, hışıltılı solunum ve nefes darlığı gibi belirtilerle kendini gösteren bu kronik hastalığın, doğru tanı ve tedaviyle kontrol altına alınabileceği vurgulanıyor.
Astımda Yeni Tedavi Yaklaşımları ve Eğitim Şart
Tüm Dünya’da Astıma Karşı Küresel İş Birliği (GINA) tarafından belirlenen 2025 yılı teması doğrultusunda, bu yıl özellikle inhaler ilaç kullanımındaki doğru tekniklerin önemine dikkat çekiliyor. Astım ilaçlarının büyük kısmı solunum yoluyla (inhalasyon) alındığı için, ilacın akciğerlere etkin şekilde ulaşması hastalığın kontrolü açısından kritik.
Ancak yapılan araştırmalar, hastaların büyük bir kısmının inhaler cihazlarını yanlış kullandığını ortaya koyuyor. Bu durum, tedavinin etkinliğini azaltıyor. Sağlık uzmanları, inhaler kullanımı konusunda düzenli eğitim ve kontrolün şart olduğunu belirtiyor.
“Nefes Açıcı”lara Tek Başına Veda
Son yıllarda ulusal ve uluslararası tedavi rehberlerinde önemli bir değişiklik dikkat çekiyor: 12 yaş ve üzeri astım hastalarında yalnızca “nefes açıcı” (kurtarıcı) ilaçların kullanımı artık önerilmiyor. Bunun yerine, tedavinin asıl temelini oluşturan kortizon içeren inhaler ilaçların birlikte kullanılması gerektiği vurgulanıyor.
Astımda Kontrol İçin Altın Kurallar
Uzmanlara göre, astımın kontrol altında tutulabilmesi için şu adımlar çok önemli:
- İlaçların doğru teknikle ve düzenli kullanılması
- Sigara dumanı, alerjenler ve kimyasal maddelerden uzak durulması
- Solunum yolu enfeksiyonlarına karşı korunma
- Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve ideal kilonun korunması
- Ortam havasının temiz tutulması
Herkese Eğitim: Sağlık Çalışanları ve Hastalar İçin Kaynaklar
Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, Türk Toraks Derneği ve Türkiye Ulusal Alerji ve Klinik İmmünoloji Derneği iş birliğiyle her inhaler cihaz tipi için eğitici videolar hazırlandı. Bu kaynaklar, hastaların cihazları doğru kullanmasına yardımcı olmayı hedefliyor.
Uzmanlar, inhaler kullanımında temel nefes tekniğinin öğrenilmesi gerektiğine dikkat çekiyor: Nefes verildikten sonra derin nefes alınıp 10 saniye tutulmalı, ardından burundan verilmelidir. Ayrıca kortizon içeren cihazlar kullanıldıktan sonra ağız ve boğazın mutlaka çalkalanması gerektiği hatırlatılıyor.
Danışmanlık İçin Aile Hekiminize Başvurun
Dünya Astım Günü kapsamında ülke genelinde hekimler, eczacılar, hemşireler ve hastalara yönelik bilgilendirme toplantıları düzenleniyor. Sağlık çalışanları ve hastalar, güncel bilgileri Sağlık Bakanlığı’nın ilgili web sayfalarından edinebilir ve aile hekimlerinden bireysel danışmanlık alabilir.
